۱۱ فروردین ۱۳۹۹
فروردین ۱۱, ۱۳۹۹

چرا تنبیه روش کارآمدی در تربیت نیست؟

فروردین ۱۱, ۱۳۹۹ ۰ دیدگاه

چرا تنبیه روش کارآمدی در تربیت نیست؟

سال ها پیش وقتی در حال گذراندن واحد روان شناسی تربیتی بودم، مبحث جذابی داشتیم تحت این عنوان که «چرا تنبیه روش کارآمدی در تربیت نیست؟» در این بحث به صورت مبسوط عوارض تنبیه مطرح می شد. تا همین چند سال پیش اگر می خواستم والدی را از تنبیه فرزندش بازدارم حتما بر روی عوارض تنبیه متمرکز می شدم،

چرا که فکر می کردم بی اطلاعی از عوارض تنبیه و البته ناکارآمدی این روش است که والدین را به سوی تنبیه و به ویژه تنبیه بدنی کودکشان سوق می دهد؛ اما از وقتی در کارگاه های فرزندپروری شرکت کردم و پای حرف های والدین دیگر نشستم و البته از وقتی خودم مادر شدم، فهمیدم داستان چیز دیگری است.

در طول این سال ها من والدین بسیاری را دیدم که می دانستند تنبیه بدنی روشی کارآمد نیست، اما باز هم از آن استفاده می کردند. والدینی که بعد از هر بار استفاده از این روش تا چند روز غرق احساس گناه می شدند، اما دوباره در برخی موقعیت ها سراغ همان روش ناکارآمد می رفتند. واقعا چرا برخی والدین در تعامل با کودک خود از تنبیه بدنی استفاده می کنند؟

رفتار خود را در طی یک ماه گذشته با فرزندتان مرور کنید. آیا در این مدت به او توهین کرده و فحش داده اید؟ آیا سر او داد زده و او را تحقیر کرده اید؟ آیا او را هل داده و یا کتک زده اید؟ اگر چنین رفتارهایی داشته اید، کمی مکث کنید. آیا تا به حال با خود فکر کرده اید چرا با اینکه می دانید کتک زدن فرزندتان کار درستی نیست و یا تحقیر او عوارض زیادی به دنبال دارد، باز هم در زمان عصبانیت چنین رفتارهایی از شما سر می زند؟ نکند تنبیه کردن بهره ای عاید والدین می کند که باعث تکرار این رفتار شده و کنار گذاشتن آن را دشوار می کند؟

تنبیه راهی برای کسب آرامش؟
در اغلب موارد اگر والدین بر روی احساسات خود دقیق شوند، می توانند متوجه تجربه احساسی غیرمنتظره بعد از هر بار تنبیه فرزندشان شوند. در واقع پیش از آغاز احساس گناه در والدین، احساسی کاملا متفاوت با آن تجربه می شود، احساس خلاصی بعد از انتقام! اما دلیل آن چیست؟ آیا والدینی که این گونه هستند، افرادی سنگدل و خشونت طلب هستند که از آزار فرزند خود لذت می برند و یا این امر واکنشی طبیعی است؟ واقعیت این است که والدینی که دست به تنبیه فرزند خود می زنند، لزوما آدم هایی سنگدل و بدطینت نیستند. گاهی آن ها حتی بسیار دلسوزتر از دیگران هستند. شاید با خود فکر کنید پس برای چه فرزندانشان را تنبیه می کنند؟

برای پاسخ به این سوال می توانیم به چند نکته اشاره کنیم:
• این والدین زمانی که تحت فشار زیاد بوده و تنش بالایی دارند و رفتارهای ناشایست فرزندشان نیز آن ها را کلافه می کند، بیشتر دست به تنبیه می زنند، چرا که تنبیه می تواند برای زمانی کوتاه احساس انتقام گرفتن را در آن ها ارضا کرده و حس رضایت ایجاد کند.

• در بسیاری از مواقع قبل از این که والدین متوجه شوند که دارند جه می کنند، متوجه می شوند که دست روی فرزندشان بلند کرده و یا فحش و ناسزا نثار او کرده اند، چرا که آن ها به دنبال خلاصی از عصبانیت شدیدی بوده اند که فشار زیادی را به آن ها تحمیل می کرده است.

• در آن لحظاتی که آن ها تحت فشار شدید بوده و می خواهند در همان لحظه واکنشی به رفتار ناشایست فرزندشان نشان دهند، اولین چیزی که به ذهن شان می رسد همین گونه رفتارهاست.

به نظر می رسد که اگر بتوانیم در این سه بخش مدیریت بهتری بر روی خودمان داشته باشیم، احتمال تنبیه و بدرفتاری با فرزندمان را نیز تا حدّ زیادی کاهش داده ایم.